8.2 Meetinstrumenten

Hoe je spanning, stroom, vermogen en frequentie meet staat in 8.1.

8.2.1 universeelmeter (digitaal en analoog)

Analoog: een draaispoelmeter, een stroommeter waarvan de uitslag evenredig is met de stroom. Twee tegengesteld parallel geschakelde diodes over de meter beveiligen hem tegen overspanning.

• Shunt (parallel, laag): groter stroombereik. Meter 100 Ω, 50 µA: een shunt van 11,1 Ω voert 450 µA af, bereik 500 µA. Meter 50 Ω, 0,5 mA met 5 Ω parallel: 25 mV, door de shunt 5 mA, samen 5,5 mA. Meter 20 Ω met 5 Ω parallel en bereik 20 mA: de meter krijgt 1/5 deel, dus 4 mA.
• Voorschakelweerstand (serie, hoog): voltmeter. \( R_{totaal} = {U_{bereik} \over I_{vol}} \): 1 mA en 50 V geeft 50 kΩ.
• Gevoeligheid in Ω/V = 1 / I_vol; 50 µA geeft 20 kΩ/V. Inwendige weerstand = gevoeligheid x bereik, los van de aanwijzing: 20 kΩ/V op het 10 V-bereik is 200 kΩ. Van 60 V naar 300 V bij 10 kΩ/V: 3000 − 600 = 2400 kΩ erbij. Meter van 100 µA en 3 kΩ voor 10 V en 30 V: 100 kΩ − 3 kΩ = 97 kΩ, daarna 200 kΩ in serie.
• Een niet-elektronische universeelmeter: ongeveer 20 kΩ/V voor gelijkspanning en 2 kΩ/V voor wisselspanning (examenwaarde).

Digitaal: een AD-omzetter met batterij; als spanningsmeter een zeer hoge ingangsweerstand (enkele MΩ). Bij spanningsmeting gedraagt elke meter zich als een hoge weerstand, bij stroommeting als een lage.

8.2.2 staandegolfmeter

Opgenomen in de antennekabel; geeft een indicatie van de gereflecteerde energie en controleert de aanpassing van het antennesysteem. Een 50 Ω-meter wijst 1 aan bij een afsluiting met 50 Ω: met verliesvrije kabel wordt dan alle energie door de antenne uitgestraald. Alleen betrouwbaar binnen zijn frequentiebereik. Zie ook 6.3.

8.2.3 frequentieteller

Telt het aantal perioden in een nauwkeurige meettijd (0,01 s tot 10 s), afgeleid van een kristaloscillator (tijdbasis-oscillator). Die bepaalt de nauwkeurigheid: een 100 kHz-kristal dat 10 Hz afwijkt (10⁻⁴) geeft bij 145 MHz 14,5 kHz fout. De nauwkeurigste manier om een frequentie te meten.

8.2.4 spectrumanalyser

Toont amplitude tegen frequentie, als een snel afstemmende ontvanger met een beeldscherm. Het beste instrument om de onderdrukking van harmonischen en andere ongewenste signalen van een zender te beoordelen.

8.2.5 signaalgenerator

Levert een signaal met instelbare frequentie en amplitude. Voor metingen aan ontvangers (gevoeligheid, spiegelonderdrukking, S-meter ijken) is een nauwkeurig instelbare verzwakker het belangrijkste kwaliteitskenmerk.

8.2.6 oscilloscoop

Heeft versterkers voor horizontale en verticale afbuiging. Horizontaal de tijdbasis (tijd per schaaldeel), verticaal de gevoeligheid (volt per schaaldeel). Tijd = schaaldelen x tijd per schaaldeel, f = 1/T; spanning = schaaldelen x volt per schaaldeel.

• 5 ms per schaaldeel en een periode van 8 schaaldelen: 40 ms, dus 25 Hz.
• Top 2 schaaldelen bij 100 V per schaaldeel: U_max = 200 V, U_eff = 141,4 V.

8.2.7 kunstantenne [dummy load], hf-vermogensmeter

Een kunstantenne belast de zender zonder uit te stralen. De belangrijkste component is een niet-inductieve weerstand (koolweerstanden, geen draadgewonden), meestal 50 Ω. Voorbeeld: 20 koolweerstanden van 1 kΩ / 0,5 W parallel geven 50 Ω / 10 W. Het vermogen volgt uit de spanning over de weerstand: \( P = {U_{eff}^2 \over R} \). Een hf-vermogensmeter (vaak gecombineerd met de staandegolfmeter) staat tussen zender en belasting; een staandegolfmeter als vermogensmeter is niet erg nauwkeurig, meten over de kunstantenne is beter.

• Test je kennis
• Set 2
• Set 3

• Vorige
• Terug