9.1 Storing in elektronische apparatuur

Elke zender wekt een elektromagnetisch veld op. Apparatuur in de buurt kan daar op vier manieren last van krijgen.

9.1.1 blokkering [werkpuntverschuiving]

Een sterk ongewenst signaal stuurt een trap (ingangsversterker, mengtrap of middenfrequentversterker) zo hard dat het werkpunt verschuift. De ontvanger wordt ongevoelig: zwakke signalen vallen weg of alles verdwijnt in ruis, ook al ligt de zendfrequentie ver van de ontvangstfrequentie. Voorbeelden: TV-beelden met ruis of een donker beeld zodra de buurman zendt; een 27 MHz-ontvanger die bij CW op 28,01 MHz in het ritme van de seinsleutel wegvalt.

9.1.2 interferentie met het gewenste signaal

Een ongewenst signaal valt op de frequentie van het gewenste signaal, meestal een harmonische of een mengproduct van de zender. Voorbeeld: de 4e harmonische van 144 MHz is 576 MHz (UHF-TV); de 3e harmonische van 21 MHz is 63 MHz (TV-kanaal 4).

9.1.3 intermodulatie

Twee (of meer) sterke signalen mengen in een niet-lineaire trap. Som- en verschilfrequenties van de signalen en hun harmonischen kunnen dan op de beluisterde frequentie vallen, bijvoorbeeld \( 2 f_1 - f_2 \) en \( 2 f_2 - f_1 \). Zenden twee buren op 144,5 en 145,5 MHz, dan ontstaan ook signalen op 143,5 en 146,5 MHz. Zendt een amateur op 145,5 MHz naast een mobilofoon op 150,5 MHz, dan ontstaat \( 2 \cdot 150{,}5 - 145{,}5 = 155{,}5 \) MHz, op een ander mobilofoonkanaal. Filteren helpt weinig als de stoorsignalen dicht bij de gewenste frequentie liggen.

9.1.4 laagfrequentdetectie

Een hf-signaal komt in het audiodeel (versterker, orgel, TV-luidspreker) en wordt daar door de niet-lineaire werking van halfgeleiders gelijkgericht. Je hoort de modulatie dan los van de afstemming of de volumeregelaar, over het hele afstembereik.

• AM: verstaanbare spraak.
• Enkelzijband (EZB/SSB): onverstaanbaar, vervormd geluid in het ritme van de spraak; het duidelijkst waarneembaar.
• CW: klikken of ploppen in het ritme van de seinsleutel.
• FM: constante amplitude, zelf niet hoorbaar, hooguit minder volume of vervorming; de minste hinder.

• Test je kennis
• Set 2

• Terug
• Volgende